Płaca minimalna

27 lutego 2019

Wynagrodzenie minimalne w Polsce od 1 stycznia 2019 roku wynosi 2250 zł brutto, co przy zatrudnieniu na typową umowę o pracę można przeliczyć na 1633,78 zł na rękę. Wzrost płacy minimalnej wyniósł 150 zł brutto (7,1%). W roku 2018 płaca minimalna zwiększyła się o 100 zł (5%), w 2017 – 150 zł (8,1%), w 2016 – 100 zł brutto (5,7%), w 2015 – 70 zł brutto (4,1%), w 2014 roku – 80 zł (5,0%), w 2013 roku – 100 zł (6,7%). Całkowity koszt zatrudnienia pracownika w przypadku wynagrodzenia minimalnego wynosi dla pracodawcy w 2018 roku standardowo 2710,81 zł, czyli zwiększył się w porównaniu do roku ubiegłego o 178,00 zł (7,1%). 15 lipca 2019 roku Komisja Trójstronna (rząd-związki zawodowe-organizacje pracodawców) ustaliła, że w 2020 roku kwota wynagrodzenia minimalnego będzie wynosiła 2450 zł brutto, co będzie oznaczało jej wzrost o 200 zł brutto (8,9%) w porównaniu do roku 2019 – największy (licząc w złotówkach) skok w historii tego instrumentu rynku pracy.

Analiza długoterminowa
Ze względu na to, że Polska jest typową gospodarką, w której deflacja występuje niezwykle rzadko, za to inflacja w niektórych okresach potrafi przekraczać 2%, ceny – a wraz z nimi płace – mają tendencję do stałego wzrostu. Wynagrodzenia winduje też rozwój gospodarczy, a właściwie nie tyle sam nominalny rozwój ile wzrost wydajności pracy. Nic więc dziwnego, że skoro w naszym ustroju gospodarczym istnieje ustalony urzędowo poziom wynagrodzenia minimalnego, to aby spełniać swoją funkcję (zapewnienia minimalnego poziomu dochodów dla tych, którzy pracują), musi być on dość regularnie podnoszony.

Dekadę lat 90. rozpoczynaliśmy z wynagrodzeniem minimalnym na poziomie 550 tys. starych złotych (denominacja złotówki miała miejsce w roku 1995) – UWAGA: wszystkie wyliczenia poniżej dotyczą kwot brutto. Od tego czasu jego poziom podnoszono już 35-krotnie przez 24 lata. W zmienności ustalanej urzędowo kwoty wynagrodzenia minimalnego można wyróżnić cztery okresy. Od początku przemian ustrojowych do połowy 1993 roku płaca minimalna zmieniała się nieregularnie, ale dość często – przeciętnie co trzy miesiące. Potem przez trzy lata kwota ta była podnoszona regularnie co kwartał. W połowie roku 1996 wróciła nieregularność, ale do końca 2002 roku zmiany następowały rzadziej – przeciętnie co dziesięć miesięcy. Po najdłuższym w naszej historii po 1989 roku okresie od stycznia 2001 roku do grudnia 2003 roku (czyli przez dwa lata) płaca nie ulegała zmianie. Jednak na podstawie Ustawy z 10 października 2002 roku o minimalnym wynagrodzeniu za pracę rytm zmiany kwoty wynagrodzenia ustalono na roczny i nowy jej pułap obowiązuje od 1 stycznia kolejnego roku. Wyjątkiem jest sytuacja, w której prognoza inflacji na kolejny rok mówi o wzroście cen większym niż 5%. W takiej sytuacji nowe kwoty wynagrodzenia minimalnego ustalane są na 1 stycznia i 1 lipca.

Ponieważ wysokość wynagrodzenia minimalnego jest określana administracyjnie, nie ma sensu poświęcać zbyt wiele miejsca zmianom jej wysokości – nie mówią nam one wiele o właściwościach naszej gospodarki, ale o decyzjach politycznych kolejnych rządów. Niemniej warto przyjrzeć się chociaż wartościom skrajnym.

Najniższy nominalny wzrost wynagrodzenia minimalnego miał miejsce w lipcu 1989 roku, gdy kwota ta wzrosła z 17800 do 22100 starych złotych, czyli o 4300 starych złotych, które można przeliczyć na 43 nowe grosze (w wartościach względnych był to skok o blisko 1/4). Najniższy względny wzrost tej kwoty nastąpił w styczniu 2004 roku: z 800 do 824 zł, czyli tylko o 3%.

Najwyższy nominalny wzrost tego wynagrodzenia odnotowano w styczniu 2008 roku, gdy zwiększyło się ono z 936 zł do 1126 zł, czyli o 190 zł (20%). W 2020 roku minimalne wynagrodzenie miesięczne ma jednak podskoczyć o 200 zł (8,9%), ustanawiając kolejny rekord. Względny skok był najwyższy w styczniu 1990 roku: zmiana z 38 tys. do 120 tys. starych złotych oznacza wzrost o 216% (ostatnia aktualizacja: sierpień 2019 roku).

Uwagi metodologiczne
Od przeszło dekady rząd co roku ustala kwotę płacy minimalnej. Punktem odniesienia stało się 800 zł brutto ustalone dla 2003 roku – i kwota ta rośnie za sprawą podanych niżej wyliczeń. Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę mówi, że wzrost tego wynagrodzenia musi być przynajmniej taki, jak prognozowana w ustawie budżetowej inflacja plus różnica pomiędzy realną inflacją w roku, w którym ustalana jest przyszła kwota wynagrodzenia, a prognozą na ten ostatni rok*. Inaczej mówiąc: jeśli w roku 2015 inflacja wyskoczy ponad przewidywania Ministerstwa Finansów, układającego budżet na 2015 rok, to nadwyżka realnej inflacji ponad prognozowaną dla 2015 roku będzie dodana do inflacji prognozowanej dla 2016 roku przy ustalaniu wynagrodzenia minimalnego dla 2016 roku.

* Faktycznie wyliczenia uwzględniają wskaźniki wzrostu cen, które wynoszą 100 + wskaźnik inflacji, dlatego nie ma mowy o sumowaniu wskaźnika prognozowanej inflacji i różnicy inflacja realna-inflacja prognozowana, ale o mnożeniu ich. Dokładną treść Ustawy zawierającej sposób liczenia można znaleźć tutaj.

Łukasz Komuda, lkomuda@fise.org.pl

Komentarze
Ładuję...