PORTAL PROWADZI
Ostatnia aktualizacja: 26.08.2008
Dotacje samorządów. Zlecanie realizacji zadań publicznych

 

Samorząd terytorialny może wspierać działania organizacji pozarządowych i spółdzielni socjalnych, może im też zlecać realizację zadań własnych. Dotyczy to również zadań z obszaru rynku pracy.

Samorządy mogą przekazywać realizację zadań publicznych organizacjom pozarządowym oraz innym podmiotom uprawnionym do prowadzenia działalności pożytku publicznego tj.: kościelnym osobom prawnym, spółdzielniom socjalnym, spółkom akcyjnym, spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością oraz klubom sportowym będącym spółkami działającymi na podstawie przepisów o kulturze fizycznej i stowarzyszeniom jednostek samorządu terytorialnego. Możliwość przekazywania realizacji zadań publicznych wprowadzona została przez Ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W trybie tym samorząd powierza zadania ograniczonej liczbie podmiotów uprawnionych do ubiegania się o zlecenie, co daje samorządowi pewność, że środki trafią do sektora społecznego, a nie do firm komercyjnych. Ustawa dokładnie określa sferę zadań publicznych, w ramach której można zlecać zadania. 

Nowelizacja z 2010 roku Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie wprowadziła stosowanie trybu tejże ustawy także do zlecania usług i instrumentów rynku pracy (zastępując tryb z Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), zadań z zakresu pomocy społecznej (zastępując tryb z Ustawy o pomocy społecznej), zadań określonych w Ustawie o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie i w Ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii). 

Uwaga! Zapisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy pozwalają stosować przekazywanie zadań publicznych w trybie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie następującym podmiotom: 

  • jednostkom samorządu terytorialnego;
  • organizacjom pozarządowym statutowo zajmującym się problematyką rynku pracy;
  • związkom zawodowym;
  • organizacjom pracodawców;
  • instytucjom szkoleniowym;
  • agencjom zatrudnienia;
  • centrom integracji społecznej.

Przekazanie realizacji zadania następuje w dwóch formach:

- powierzenia wykonywania przez podmioty uprawnione zadań publicznych.

Przy powierzaniu administracja publiczna finansuje w całości wykonanie zadania przez dany podmiot. Oznacza to, że dotowany podmiot nie musi zagwarantować udziału środków finansowych własnych lub środków pochodzących z innych źródeł. W praktyce organy administracji definiują zakres problemu i sposób jego rozwiązania, następnie ogłaszają otwarty konkurs na realizację danego zadania, po czym powierzają realizację tej wizji wybranemu podmiotowi.

– wspierania wykonania przez podmioty uprawnione zadań publicznych.

W tym trybie administracja tylko częściowo uczestniczy w finansowaniu zadania publicznego. Innymi słowy przy wpieraniu organ administracji publicznej tylko częściowo finansuje wykonanie zadania, a dotowany podmiot musi zagwarantować udział środków finansowych własnych lub środków finansowych pochodzących z innych źródeł. Samorządy mają możliwość wspierać te działania społecznie użyteczne, które uzna za istotne dla lokalnej społeczności. W przypadku wspierania inicjatywa ogłoszenia konkursu w danym przedmiocie może leżeć i po stronie samorządu, i po stronie uprawnionych podmiotów. Przedmiot i warunki konkursu określa samorząd, ale sposób realizacji celu zwykle definiowany jest przez podmiot starający się o dotację, więc pozwala mu to na swobodę w wyborze metod i zakresu działań.

Tryb konkursowy, dotacja

Powierzanie i wspieranie odbywa się w drodze otwartego konkursu ofert.. Otwarty konkurs ofert ogłasza organ wykonawczy samorządu, w gminach – wójt (burmistrz, prezydent), w powiatach i województwach – zarząd. 

Uprawniony podmiot może również złożyć z własnej inicjatywy ofertę realizacji zadań publicznych. Jeśli organ administracji uzna inicjatywę realizacji danego działania za celową, ogłosi otwarty konkurs ofert. 

Samorządy mają sporą dowolność w zakresie wyboru przedmiotu konkursu (choć musi się on wpisywać w katalog ich zadań), dzięki czemu mogą przyznać dotacje na projekty odpowiadające na realne lokalne potrzeby i uwzględniające specyfikę lokalnych organizacji pozarządowych i innych uprawnionych podmiotów. 

Administracja publiczna przekazuje podmiotom wyłonionym w konkursie dotację na realizację zadania. Procedura konkursu, opisana w Ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, dzieli się na następujące etapy:

  1. ogłoszenie otwartego konkursu ofert,
  2. rozstrzygnięcie konkursu i podpisanie umowy,
  3. realizacja zadania przez organizację i nadzór administracji publicznej nad realizacją,
  4. rozliczenie zadania i dotacji przeznaczonej na jego realizację.

Wzory niezbędnej dokumentacji związanej z konkursem wskazane są w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wzoru oferty realizacji zadania publicznego, ramowego wzoru umowy o wykonanie zadania publicznego i wzoru sprawozdania z wykonania tego zadania. 

Zarówno w przypadku powierzania, jak i wspierania dochodzi do udzielenia przez samorząd wybranemu w konkursie podmiotowi dotacji na realizację zadania publicznego. Dotacja może być przeznaczona wyłącznie na realizację zadań, nie może być to dotacja podmiotowa, ani dotacja z przeznaczeniem na działalność gospodarczą.

Poza konkursem

Warto zauważyć, że nowelizacja Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z 2010 roku wprowadziła możliwość stosowania uproszczonej procedury przekazywania środków. Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego może powierzyć zadanie lub wesprzeć uprawniony program z pominięciem otwartego konkursu ofert. Przekazanie środków może nastąpić po złożeniu przez uprawnione podmioty wniosku, w sytuacji w której organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego uzna za celowe realizację zadania na które złożono wniosek. Ustawa opisuje szczegółowo procedurę trybu uproszczonego z pominięciem otwartego konkursu: jest on możliwy do zastosowania pod warunkiem, że wysokość dofinansowania lub finansowania zadania publicznego nie przekracza 10 tys. zł a czas realizacji zadania nie jest dłuższy niż 90 dni.  

Zlecenie realizacji zadania publicznego z pominięciem otwartego konkursu ofert może także nastąpić w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej, katastrofy naturalnej lub awarii technicznej w kraju lub poza jego granicami. Przy czym dotyczy to zadań, które mają na celu zapobieżenie skutkom tych szczególnych wydarzeń. 

Podstawa prawna: 

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, Dz.U.03.96.873, z późn. zmianami.

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 r., Dz.U. 2004.99.1001, z późn. zmianami.